Төле би (1663–1756)
Төле би
Төле би (1663–1756) — қазақ халқының ұлы биі, мемлекет қайраткері, батыр әрі елдің ержүрек көшбасшысы. Төле би қазақ халқының тарихында ең әділ, дана, саяси көрегендігімен белгілі тұлға болып саналады. Ол өзінің өмір бойы халықтың ертеңі үшін еңбек етті. Төле би тек билік жүргізуші ғана емес, сондай-ақ әскери көсем ретінде де танымал болды. Ол жоңғар шапқыншылығына қарсы күрескен қазақ жасақтарына қолдау көрсетіп, өз сөзінде елдің болашағы үшін зор жауапкершілік алған.
Төле бидің ерлігі мен саяси қызметі
Төле би билікке 20 жасында келді және өзінің өмір бойы халықтың болашағы үшін еңбек етті. Ол қазақтың үш жүзін біріктіріп, бірлік пен бейбітшілікті қамтамасыз ету жолында көп жұмыс жасады. Өзінің шешендігімен, әділдігімен және даналығымен халықтың арасында үлкен абыройға ие болған.
Төле би жоңғар шапқыншылығына қарсы қазақ халқының азаттығы үшін күресті. Жоңғарлар қазақ жерін басып алу мақсатында бірнеше рет шабуыл жасаған кезде Төле би қазақ жасақтарының басын біріктіріп, халықтың рухын көтерді. Оның жаулармен күрестегі шешімді әрекеттері мен стратегиялық ойлауы елдің тәуелсіздігін сақтап қалуға мүмкіндік берді.
Төле бидің саяси көрегендігі
Төле би қазақ халқының бірлігін сақтауда ерекше рөл атқарды. Ол үш жүздің арасында келісім жасап, түрлі ұлттар мен тайпалар арасындағы дау-дамайды шешіп, бірлік орнатуға күш салды. Оның саяси көрегендігі мен шешендігі қазақ мемлекетінің дамуына зор әсерін тигізді.
Елдің ішкі тыныштығын сақтап, Төле би өз халқының мүддесін қорғап, сыртқы жауларға қарсы қазақтың жауынгерлік күштерін біріктірді. Әрқашан әділ болуды басты ұстаным еткен Төле би халықтың қолдауымен өз шешімдерінде дұрыс жолды таңдады.
Тарихи маңызы
Төле би қазақ халқының мемлекеттілігін сақтау жолында көптеген маңызды шешімдер қабылдады. Оның көшбасшылығы мен көрегендігі қазақ халқының өз жерін сақтап қалуына және ұлт ретінде аман қалуына үлкен үлес қосты. Төле бидің өмірі мен қызметі бүгінгі ұрпаққа үлгі болып қалды.
Төле би тек бірлік пен әділдіктің символы ғана емес, сонымен қатар қазақ қоғамының дамуына үлкен ықпал еткен тарихи тұлға. Оның ерлігі мен даналығы ұрпақтан-ұрпаққа мұра болып, қазақ елінің тәуелсіздігі мен егемендігі үшін күрескен халықтың жадында мәңгі сақталады.