Қыпшақтар дәуірі

XI–XIII ғасырларда Еуразия даласында өмір сүрген қыпшақтар – түркі халықтарының ең ірі тайпалық бірлестіктерінің бірі. Олар «Дешті Қыпшақ» атанған кең байтақ өңірді қоныстанып, дала өркениетінің дамуына зор ықпал етті. Қыпшақтар әскери қуатымен, саяси ұйымшылдығымен және мәдени ықпалымен танылды.

Қыпшақтар Еділден бастап Алтайға дейінгі ұлан-ғайыр жерді иеленіп, көшпелі өмір салтын сақтай отырып, көрші елдермен (Орыс князьдіктері, Хорезм, Византия, Мысыр) саяси, әскери және сауда байланыстарын орнатты. Олардың билік жүйесі хандыққа негізделіп, рулық-тайпалық бірлікке сүйенді.

Қыпшақтар дәуірінің ерекшеліктері:

• Дешті Қыпшақ – қыпшақтар қоныстанған ұлан-ғайыр аймақтың тарихи атауы.
• Әскери күш – атты әскердің басымдығы, соғыс өнеріндегі шеберлігі.
• Саяси ықпал – көрші мемлекеттердің ішкі істеріне араласқан қуатты саяси күш.
• Мәдени ықпал – қыпшақ тілінің таралуы, «Кодекс Куманикус» сияқты ескерткіштер арқылы белгілі болды.
• Ислам діні – XII ғасырдан бастап ислам діні кеңінен тарала бастады.

Қыпшақтар дәуірі – түркі халықтарының саяси және мәдени дамуына жол ашқан маңызды кезең. Олардың мұрасы қазақ халқының этногенезінде ерекше орын алады. Қыпшақтардың ерлік дәстүрі мен бай мәдениеті бүгінгі ұрпаққа үлгі болып қала бермек.