Ғұндар дәуірі

Б.з.д. III ғасырдан бастап Евразия даласында тарих сахнасына шыққан ғұндар – көшпелі империя құрып, түркі халықтарының бастауында тұрған ірі тайпалық бірлестік. Олардың әскери күші мен мемлекеттік жүйесі кейінгі ұлы дала өркениетінің дамуына негіз болды.

Ғұндар жылқыны жетік меңгеріп, атты әскерді негізгі әскери күшке айналдырды. Олардың соғыс өнері, жауынгерлік тәртібі мен әскери тактикасы Қытай, Рим сияқты алып империяларға үлкен ықпал етті.

Ғұндар дәуірінің ерекшеліктері:

• Мөде тәңірқұт – ғұн мемлекетінің негізін қалаушы, қуатты билеуші.
• Әскери тәртіп – қатал тәртіп пен мыңдық жүйеге негізделген ұйымдасу.
• Атты әскер – жылдамдық пен шабуылдағы артықшылықты қамтамасыз еткен негізгі күш.
• Дала империясы – Еуразияның ұлан-ғайыр аумағын қамтыған алғашқы көшпелі мемлекет.
• Батысқа жорықтар – Еуропаға дейін жетіп, халықтардың Ұлы қоныс аударуына себепші болды.

Ғұндар дәуірі – ұлы дала тарихындағы мемлекет құрудың, әскери дәстүрдің және көшпелі мәдениеттің кемел кезеңі. Олардың мұрасы түркі халықтарының тарихымен тығыз байланысты және бүгінгі қазақ халқының арғы тегін айқындайтын маңызды кезең болып табылады.